h e t v a g e v u u r

dagelijks gebed  |  kunst  |  god  |  gebeden  | psalmen  |  catechismus  |  meatware  |  links

Meer info

Mei - oktober 2007
en ouder

Anja Meulenbelt kerk  
Impuls voor elke dag (IKON)  
Zinweb E-zine  
Kalender van het levenR 
Sporen van God (M.Vonkeman)
Kleurrijk Geloven (C. Nicolay)

Meer opvallende websites....

Thomas Oosterhout   
Antonius Oosterhout  
Bisdom Breda  
Parochie Heilige Geest Rijen

Pinksterbegin 

Wie luistert zich de weg
uit het lege lawaai
om innerlijk stilte te vinden

om dwars door de muur
van reclamekabaal
een ademtocht waarheid te winnen

wie schrikt van zichzelf
en weet ik moet leeg
om ooit te kunnen ontvangen

wie opent zijn hart
en smeekt om de Geest
dan de mens in wie God dit verlangde?

Inge Lievaert

15 April: "Christen - Fitna"

Vicepremier Wouter Bos schreef SGP-leider Bas van der Vlies een brief over Wilders’ filmpje ‘Fitna’, waarin hij de vraag stelde: ‘Hoe zou je reactie zijn geweest als deze film over het christendom en de bijbel zou gaan?’ Van der Vlies antwoordde: ‘Met die vraag kan ik niets beginnen. Om de eenvoudige reden dat zo’n film niet te maken is.’ Speciaal voor Van der Vlies presenteert Freke Vuijst van Vrij Nederland een scenario voor een anti-christendom-film, gebaseerd op beelden van christelijke terreurdaden en uitspraken van christelijke leiders in Amerika. Niet grappig om te zien, maar wel confronterend (Vrij Nederland 12-4-2008) !

5 April: Huub Oosterhuis over zijn tien geboden in Trouw

Arjan Visser interviewde Huub Oosterhuis in Trouw over zijn tien geboden; Huub Oosterhuis nog altijd even actueel en scherp. Uit Trouw van 5 April:

"God is te doen. Dat is een uitdrukking die ik jaren geleden heb gebruikt. Zo zie ik het nog steeds. Zo goed zijn als God, heb ik het ook wel eens genoemd. Het is de God zoals die uiteindelijk, na vele pogingen en verbeeldingen uit joodse overleveringen – die we de Bijbel noemen – tevoorschijn is gekomen. Het is een stem die het niet over zichzelf heeft, maar over de weduwen, de wezen, de vreemdelingen – het is dat onvoorstelbare idee, dat solidariteit de zin van je bestaan is, dat je daarvoor op aarde bent. Die gedachte geeft een vervulling, een geluk dat niet te evenaren is: het is niet zinloos, er is hier iets te doen. Zo goed te zijn als God. Als er een God is, dan Die.”

„Ik heb gedachten over een leven na de dood, die zijn zo fantastisch dat ik ze niet prijsgeef. Wat is er mooier dan te denken dat je je geliefden weer terug gaat zien? Je hoeft me niet uit te leggen dat het onzin is, maar het is wel de mooiste onzin die ik ken. En is het eigenlijk wel onzin? Soms weet ik zeker dat het zo zal gaan, maar ik ga me niet verdedigen, ik ga niets uitleggen, ik ga niet zeggen dat je er net zo over moet denken. Ik voel het zo – soms, even – ik hoop het. Dat heb ik meegekregen, dat heb ik vastgehouden, het is de eenheid van mijn leven.”

28 Maart 2008 - Reactie op Fitna
(uit de Volkskrant)

Goede Vrijdag: Johannes Passion

In de Mariakerk heeft kamerkoor Renasciate sereen gezongen uit de Johannes Passion van J.S. Bach. Een viering van eenvoud: de choralen, afgewisseld met het lijdensverhaal volgens het evangelie van Johannes. Het kamerkoor brengt Bach heel verstillend onder de muzikale leiding van Jerry Korsmit en met begeleiding door de pianiste Anna Ivanova. De teksten uit het evangelie waren genomen uit de Naardense Bijbel Vertaling. Echt een tekst om voor te lezen. De korte lijdensmeditatie heb ik verzorgd:

Goede Vrijdag

Op het net zijn diverse indrukwekkende versies van de kruisweg te vinden. Op mijn eigen website een virtuele kruisweg.. En niet te vergeten de Kruisweg van Den Hout op de website van Thomas. 

Nog meer kruiswegen:
- De kruisweg van de parochie uit de Heeg met teksten van bisschop Wiertz uit Limburg.
- De kruisweg van Armand Demeulemeester 
In de St. Sixtus Abdij van West-Vleteren (België) bevindt zich een kruisweg van Arman Demeulemeester (Ronse 11/10/1926 - 25/02/2002). Deze kruisweg is niet te bezichtigen, maar in de informatieruimte van het klooster zijn replica met uitleg te bekijken. 
- De kruisweg van Martin Linnartz
In de Sint Agneskerk van Bunde  tekende Martin Linnartz in 2004 de 14 staties van de kruisweg.
- De kruisweg in de Sint-Niklaaskerk van Liedekerke
De staties (schilderijen) zijn uitgevoerd door het atelier schilderkunst van de Gemeentelijke Academie voor Beeldende Kunst van Liedekerke.
- De kruisweg van Caulde Mazars 
- De kruisweg van Lisa Ruyter 
Schilderijen; prohject in het bisschoppelijk museum van Freising.
- De kruisweg van the Passionist Resurch Centre 
Met heel fijne tekeningen - zie voorbeeld. Onduidelijk van wie deze website eigenlijk is.
- Bijbel en kunst. Op deze website vindt u een verzameling van verschillende beroemde schilderijen. 
- De kruisweg van Ruud Bartlema. Te vinden op de website van de kerken in Amerongen en Leersum.
- De kruisweg van Frans Geenen: een spiegel voor al het persoonlijk en het collectieve lijden van de mensheid.
- The Ideal Copy: In zwart-wit foto's laat deeez! zich inspireren door de kruisweg.

20 Maart nieuwe website: spiritueel erfgoed

Sinds Palmpasen is de site spiritueel erfgoed online. De christelijke traditie is waardevol. Dat is het vertrekpunt van deze nieuwe website. De site wil aan de hand van interviews en informatie een beeld geven van het veelkleurig spectrum dat christelijke tradities in de Nederlandse samenleving vertoont. Niet om te scheiden, maar om te zoeken naar wat zij in elkaar herkennen.
De site bestaat uit twee onderdelen. Enerzijds een thematisch gedeelte en anderzijds een gedeelte met informatie en ondersteuning. In het thematische gedeelte wordt om de twee maanden een bepaalde thema belicht vanuit verschillende christelijke spirituele tradities. Daarmee lijkt de site op een digitaal tijdschrift, maar dat is het ook weer niet, de diverse thema’s blijven open voor aanvulling zodat gaandeweg dossiers ontstaan. Het eerste thema van Spiritueel Erfgoed is Pasen.

Goede Week: Jezus van Nazareth

Hij kende de mensen van binnen
wist wat er was in ons hart
haat en verraad
doornen en spijkers -
toch, niet te geloven
heeft Hij ons liefgehad
Hij kende de mensen van binnen
achter het masker zo arm
lachend uit angst

bijtend uit pijn
van groter te willen
een godje willen
en maar mens te zijn
Hij kende de mensen van binnen
wist dat de dood er op stond
maar vroeg om opnieuw te beginnen
stem uit een mensenmond
Inge Lievaart
We gedenken hem, die wees op

Inge Lievaert

Dit gedeelte uit een groter gedicht van Inge Lievaert gebruiken wij in onze Mariakerk
bij de viering van Witte Donderdag, 20 maart 2008.

Witte Donderdag - Laatste Avondmaal

Op de avond vóór zijn dood roept Jezus zijn leerlingen bijeen voor een avondmaal, dat zijn laatste zal zijn. Voor de maaltijd wast hij de voeten van alle aanwezigen. Tijdens de maaltijd deelt Jezus brood en de wijn. Deze maaltijd is symbool voor de liefde van Jezus, die daarbij tot het uiterste gaat.

Op het internet zijn vele, vele afbeeldingen te vinden rond het laatste avondmaal. Van de wereldberoemde muurschildering van Leonardo da Vinci uit de 15e eeuw tot een flauwe kitsch versie van Playmobil speelgoed-poppetjes. De laatste maaltijd van Jezus met zijn leerlingen blijft nog steeds tot de verbeelding werken.

Op mijn website heb ik vorig jaar een aantal van deze afbeeldingen (kunstwerken) verzameld en in een beeldpresentatie samengevoegd (het Laatste Avondmaal verbeeld). 

(Arnulf Rainer bewerkt hier een houtdruk uit 1476)

Op de foto-site van Flickr heeft McDowell meer dan 100 versies van het Laatste Avondmaal van de da Vinci uitvoering verzameld. Grappig om te zien (Flickr-1). Ook Neill Sinclair verzamelt vreemde versies, ook op Flickr-2. Nog meer op Flickr-3. Op het wtbw.net wordt verwezen naar een aantal controversiële versies van het Laatste Avondmaal (wtbw.net).
Meer kunst nog op Wikimedia.

11 Maart - Iraanse man moet zijn in de steek gelaten vrouw 
vergoeden met 8100 poëziebundels

Een Iraanse echtgenoot die zijn vrouw in de steek heeft gelaten, moet van de rechter meer dan 8000 poëzieboeken voor haar aanschaffen, als gevolg van een overeenkomst die het koppel sloot toen ze met elkaar in het huwelijk traden. Rechter Mahmud Baqal-Shiravan van het Hof voor Familiezaken in Teheran, veroordeelde een zekere Shahram tot het kopen van 8100 boeken voor zijn in de steek gelaten vrouw, tegen de overeengekomen kosten van 700 miljoen rial (50000 euro). Dat was vastgelegd in de ‘mehrieh’, op het moment van hun huwelijk vier jaar geleden. De mehrieh is wat volgens het islamitische recht de man op zich neemt om dat aan zijn bruid te doen toekome, op welk moment ze daar ook maar om vraagt. In feite komt het neer op een verzekering voor de toekomst van de vrouw, gezien de povere rechtspositie die zij in het geval van een echtscheiding gewoonlijk heeft. Normaal gesproken vragen de verse echtgenotes dat in de mehrieh geldbedragen, gouden munten, of – in het geval van meer welgestelde families – onroerend goed worden opgenomen. Maar deze jonge echtgenote uit Teheran betoonde meer interesse voor de klassiekers van de Perzische poëzie: van Khayyam tot Sadi, van Hafez tot Rumi, mysticus van het Soefisme. “Ik ben de dochter van een musicus, opgegroeid in een intellectueel milieu, en heb van jongs af aan van poëzie gehouden”, verklaarde de vrouw aan de rechter. (Bron: De Papieren Man)

7 Maart: Psalmen van nu

Bij uitgeverij oasemedia is een inspirerend boekje uitgekomen met 25 moderne psalmen van Geert Brokerhof  - van der Waa. Jarenlang was zij de stuwende kracht achter de Zoutkorrel en schreef zij diverse boeken voor kinderen jongeren rond geloof. Een voorbeeld:

Maak ons heel
Psalm in een wereld van maakbaarheid

God, we zoeken ons heil
in een perfect lichaam,
in strakke buiken, witte tanden
en een gave huid.
De tv biedt ons uitzicht
op cosmetische ingrepen
die een nieuw leven mogelijk maken.
specialisten prediken de zegeningen
van plastische chirurgie
die ons zal genezen
van onze onzekerheid
en onze onvrede met alles.

Verlos ons van de hoofdpijn
die wij onszelf bezorgen
met ons gepieker
of we wel meetellen
zoals we eruitzien.
Genees ons van het idee
dat we ons pas beter voelen
als we onze oren laten rechtzetten
en onze tanden bleken.

Laat ons inzien
dat we de moeite waard zijn
en geef ons vrede met onszelf.
God, maak ons heel.

3 Maart Thomasviering:
indringende kunstrituelen van Stefan Belderbos
daarbij mijn overweging over de droom van Jacob (Genesis 28: 10-22)

We hoorden een gedeelte uit het verhaal over Jacob, opgeschreven in het bijbelboek Genesis. We vormden in ons hoofd een beeld van deze vreemde figuur: slapend op een steen, dromend van engelen.

Ik zag daarna in de kunstperformance een mens sjouwend met zijn rustbed. Ook voor haar geen zachte matras. Maar kaal, zonder dekbed of kussen sleepte zij het ledikant mee. Stapje voor stapje, schuifelend, moeizaam. Alsof ik bijna naar een droom keek. En uiteindelijk veranderde het bed in een heuse ladder naar de hemel.

Ik hoorde flarden van dromen klinken; gedroomd door mensen die hier aanwezig zijn. Wensen, verlangens, beelden van wat onmogelijk lijkt.

Eerst over Jacob. Zijn naam zegt het al: pootje-lichter betekent zijn naam letterlijk. Een mens om nachtmerries van te krijgen. Als jongste in het gezin slaagt hij erin om via gemeen spel zijn broer Ezau te bedriegen. Hij gaat zelfs zo ver dat hij zijn vader op zijn sterfbed voorliegt. Kost wat kost wil hij de erfenis bemachtigen ten koste van zijn oudere broer. 
Jacob, een onmogelijk mannetje, vol intriges. En nu moet hij vluchten,  want zijn broer heeft hem door gekregen. Ternauwernood kan hij ontsnappen, niets kan hij meenemen en iedereen heeft hem verlaten. Bijna ga ik sympathie voelen voor deze slechte mens. 
Op de vlucht en helemaal aan zichzelf overgelaten gaat Jacob slapen onder de sterrenhemel. Een steen wordt zijn kussen. Beter heeft hij niet verdiend. 
En dan krijgt hij een droom, een hemelse droom, zoiets moois en prachtigs. Jacobs droom voorspelt hem een vruchtbare toekomst. Hij hoort een stem van God die hem vertrouwen geeft. Als hij wakker wordt, weet hij: deze droom verandert mijn leven totaal. Hij pakt de steen die hij als kussen gebruikte en maakt er een altaarsteen van: een heilige plek. Bethel noemt hij de plek, ‘huis van God'.

Bethel, zo'n heilige plek hebben wij allemaal. De plek in je binnenste waar alles om draait en waar jij steeds naar toe getrokken wordt, zoals een mot naar het licht. De plek waar het goddelijk licht woont, waar je contact kunt maken met de grond van het bestaan. De plek die Jacob niet kent. Want zijn leven van leugens en bedrog maken hem kapot. Hij houdt liever zichzelf voor de gek en zet daarmee zijn hart op slot. 
Inderdaad, vaak moet een mens eerst helemaal aan de grond zitten om bij zijn heilige plek te komen. Als je ten einde raad bent, kan Gods licht doorbreken.

Op zo'n moment komt Jacob als in een droom bij de kern van alles. Hij droomt van een ladder omhoog naar de hemel, een ladder heel diep zijn eigen binnenste in. Een opening naar de verscholen bron in jezelf. Die ladder nodigt uit: Jacob daal af in jezelf, breek het slot van je ziel open, kom uit je schulp, sta op, open je en durf te leven. En laat al jouw bedrog, laat je oude leven achter je.

Dit verhaal van Jacob nemen wij met ons mee, schuifelend, stapje voor stapje. Jacobs' slaap is onze slaap: zijn droom wordt de onze. Het verhaal is ook voor ons een uitnodiging. Om van onze dromen geen nachtmerries te maken. Laat je niet klein krijgen, blijf geloven in je dromen.
Koester dat heilig plekje in je hart.

FebruarI 2008: God in Oosterhout

Vorig jaar heeft Thomas Geloof en Cultuur de expositie Een levensweg verbeeld georganiseerd. Op heel persoonlijke en indringende wijze hebben kunstenaars toen momenten uit het levensverhaal van Jezus van Nazareth verbeeld. Velen (kunstenaars en bezoekers) voelden zich geraakt door de kunstwerken.

Opnieuw heeft Thomas in augustus 2007 een open uitnodiging gedaan aan kunstenaars. Nu met een veel bredere opdracht: om een kunstwerk te maken rond God. We hebben deze keer voor een vrije opdracht gekozen: God in Oosterhout. Hoe, wanneer en waar ervaren wij ‘God’ in ons leven? Welke beelden hebben wij van God?

Mysterie van Ansje de Ruijter (olieverf)

Ruim veertig kunstenaars (professioneel of amateur) hebben dit keer aan onze uitnodiging gehoor gegeven. Ook twee middelbare scholen uit Oosterhout werken mee. Het gaat om allerlei vormen van kunst (schilderwerk, fotomateriaal, beeldhouwwerk en andere kunst-uitingen).

De kunstwerken worden geëxposeerd in de Mariakerk  tot 6 April 2008. 
Van harte aanbevolen!

Uit mijn inleiding bij de opening van de expositie:

Vanavond start de expositie God in Oosterhout. Vanuit Thomas Geloof en Cultuur hebben we kunstenaars, professionele kunstenaars, amateurs en ook scholieren gevraagd om uit te drukken hoe zij God in hun eigen leven ervaren. Of misschien juist ook níet ervaren. Breng tot expressie hoe jij als kunstenaar God ervaart. Het was dus een open opdracht: je kunt er alle kanten mee uit. Voor ons van Thomas Geloof en Cultuur was dat erg spannend: gaat zo'n open opdracht ook kwaliteit opleveren?

Het resultaat mag er zijn, boven verwachting. Bijna 50 kunstenaars en kunstenaressen hebben
prachtige en ontroerende kunstwerken gemaakt. Wij zijn verheugd dat er zoveel animo is voor dit project van GOD IN OOSTERHOUT. Het is een heel diverse verzameling; straks hebt u alle tijd om de werken te bewonderen. En dan kunt u misschien ook de grote kracht ervaren die juist door deze diversiteit van werken opgeroepen wordt. Diversiteit maakt kunst sterk, net zoals diversiteit onze samenleving sterk kan maken.

Ik wil u kort uitleggen hoe we vanuit Geloof en Cultuur gekomen zijn tot deze invalshoek van GOD IN OOSTERHOUT. Een klein jaar geleden, in april 2007, werd het resultaat gepubliceerd van een breed landelijk onderzoek, dat verricht werd door het Sociaal Cultureel Planbureau Dat onderzoek heette: God in Nederland. Het was een groot opgezet landelijk opinie-onderzoek naar de godsdienstigheid en beleving van geloof en kerk in Nederland. Wat is de betekenis van geloof en kerk in ons land? Dergelijke onderzoeken worden ongeveer eens in de tien jaar gedaan om vergelijkingsmateriaal te hebben. Het resultaat van dit onderzoek werd kort samengevat door Joep de Hart, van het Sociaal Cultureel Planbureau, die hier op deze plek, in de Mariakerk is geweest om het uit te leggen:
"God is in Nederland, maar zonder vaste woon- en verblijfplaats. 
Zijn adres is zeker niet meer de plaatselijke kerk."
Het onderzoek laat zien dat Nederlanders nog steeds heel veel bezig zijn met geloof, met spiritualiteit, met religieuze ervaringen, met God ... Alleen zij doen dat niet meer op de plekken
die van oudsher daarvoor gebruikt werden: de kerken. Uit het onderzoek komt vooral naar voren - dat religie en kerkelijkheid in de beleving van mensen niet samen vallen - dat bijna twee op de drie Nederlanders geloof en religie belangrijk achten - en dat 96% van de gelovige Nederlanders niet nodig vindt dat er kerken bestaan. Geloof en spiritualiteit spelen nog steeds
een grote rol in het leven van Nederlanders alleen de kerken zijn daarbij van heel weinig betekenis geworden.

.... Daarom hebben wij vanuit Geloof en Cultuur gevraagd aan kunstenaars: willen jullie een expressie van God maken en breng jullie kunstwerken naar de Mariakerk! Om God ook weer terug te brengen naar onze kerk. Onze oprechte dank wil ik aan jullie uitspreken dat jullie zoveel energie en aandacht gegeven hebben aan al de kunstwerken hier in de kerk en zo God weer een beetje in onze kerk hebben gebracht!

Vanuit Geloof en Cultuur hebben wij kunstenaars gevraagd om hun ervaring met God, het Goddelijke, of gewoon God te verwerken in een kunstwerken. Maar is die opdracht wel mogelijk? Het is gebeurd, kijk maar naar alle werken in deze expositie.
Maar nogmaals: is het echt mogelijk om onze eigen ervaring van het Goddelijke af te beelden? Natuurlijk wanneer je God ervaart, hoe en waar dan ook, in de natuur, in kunst, in het licht, in mensen, dan wil je proberen om die ervaring uit te drukken in een verhaal, een gedicht, een schilderij, een kunstwerk. Wij mensen hebben de drang om alles wat we meemaken uit te drukken, om er kunst van te maken. En dat geldt ook voor onze ervaringen van God.

In de bijbel, in de brieven van Paulus, staat daar iets heel wezenlijks over geschreven. Alles wat we over God weten en zeggen, zo zegt Paulus, blijft een kwestie van speculeren, van bespiegelen. Wat we over God weten zien wij als in een wazige spiegel. "Nu kijken we nog in een wazige spiegel, maar straks staan we oog in oog. Nu is mijn kennen nog beperkt, maar straks zal ik volledig kennen, zoals ik zelf gekend ben." schrijft Paulus. Wij kunnen God niet volledig zien zoals God is, want God gaat al onze verbeelding te boven. En wat we van God uitbeelden, is vaak ook een spiegelbeeld van onszelf. Of zoals de mysticus Thomas Merton schrijft: "Ons idee van God zegt meer over onszelf dan over God." God leren kennen is ook meteen jezelf beter leren kennen. In de beelden die we over God maken, laten we ook heel veel van onszelf zien. We kunnen het in deze kunstwerken zien; zij laten heel intieme en wezenlijke lagen zien, niet alleen van God, maar ook van de persoon die het kunstwerk gemaakt heeft. God ontroert ons vanuit de ziel van de kunstenaar.

... Als ik God wil aanspreken, dan noem ik God namelijk het Geheim van het Leven. God blijft altijd mysterieus, een mysterie. Eén van de schilderdoeken heet Mysterie. Onze moderne maatschappij houdt niet van geheimen. Mijn stelling is: veel moderne mensen kunnen niet omgaan met geheimen. En dan denk ik niet alleen over informatie die vertrouwelijk is. In onze samenleving mag niemand iets te verbergen hebben. Bovendien: wij vinden iets primitief, als er geen verklaring voor is. Of in de wetenschap zeggen we dan: iets wat je niet kunt verklaren is onmogelijk, dat kan niet bestaan. Toch blijven veel dingen in het leven onverklaarbare geheimen en ze bestaan toch!

Het is een belangrijk thema in de geestelijke begeleiding van mensen: leren leven met de geheimen van het leven. Wij hoeven niet altijd de geheimen van het leven te doorgronden. Je hoeft ook niet te weten waarom je van iemand houdt; gewoon van iemand houden en je liefde onderhouden is al genoeg. De kern van het leven blijft altijd mysterieus.

Februari 2008: Hennie van Hattum 
benoemd tot nieuwe pastor voor Thomas!

Bisschop van den Hende heeft mevr. Hennie Van Hattum benoemd als nieuwe pastor voor de regio Oosterhout, met name voor het Thomasprofiel. Ik mag mij dus verheugen op een nieuwe collega erbij!

Onze regio Oosterhout heeft het voorbije jaar afscheid genomen van drie pastores. Eerst werd de vacature in het basiliekprofiel ingevuld met de benoeming van Anton Kamps. Hij werd ook de eind-verantwoordelijke priester voor Thomas. Het vertrek van diaken Franck Ploum (Thomas) en pastor Toos de Vries (Huiskamer) leidde slechts tot één vacaturestelling, omdat geen financiële middelen zijn voor invulling van beide vacatures. Riek Engelen heeft toen vanuit de Thomas te kennen gegeven graag binnen het huiskamerprofiel te willen werken.

Hennie is in Oosterhout geen onbekende, omdat zij vanuit het bisdom al enkele jaren ondersteuning heeft gegeven aan ontwikkeling van programma’s voor Thomas en huiskamerprofiel. 

De presentatie van pastor Hennie v Hattum gebeurt in de viering van zondag 9 maart.

Hennie, van harte welkom in de regio en vooral bij Thomas!

6 Februari: Aswoensdag

Meteen na Carnaval, met Aswoensdag begint de vastentijd, de veertig dagen waarin we ons voorbereiden op Pasen. Op de eerste dag van de Vastentijd tekenen christenen zich met gewijde as. De as wordt in de vorm van een kruisje op het voorhoofd getekend.

Het zichzelf bestrooien met as was al bij de oude natuurvolken en bij de joden bekend als een teken van boete en rouw. Blijkbaar ging het al om een wijd verbreide gewoonte die de christenen zijn blijven uitvoeren. In de vroege middeleeuwen was dit ritueel uitsluitend bestemd voor de zondaars die officieel beboet waren. In de loop der eeuwen werd de as-oplegging herleid tot een symbolisch kruisje. Aswoensdag wordt ook wel ‘kruiskensdag’ genoemd.

De as die gebruikt wordt is afkomstig van de overgebleven palmtakjes van het vorig jaar die nu verbrand worden. De as wordt gezegend en in de kerk kunnen  mensen het askruisje ontvangen.  Het askruisje wordt als symbool van de sterfelijkheid op het voorhoofd gedrukt. De pastor zegt daarbij de passende tekst: "Gedenk, o mens, dat gij van stof zijt en tot stof zult weerkeren."

Vasten: tijd van inkeer

Haast, lawaai en onrust,
zijn de kenmerken van een tijd
dat stilte uitgebannen wordt.
We luisteren niet meer van binnenuit:
vanwaar en wie we zijn
en waarnaar onderweg.
Hoe ver moet je gaan om tot rust te komen?
Of kan het ook dichtbij?
Luister naar de stilte,
wacht tot een ander spreekt met woorden
die de jouwe niet zijn.
Luister naar de stilte,
wacht op de stem van je hart
naar wat je beweegt, naar wat je bent.
Luister naar de stilte,
hoor wat God tegen je zegt,
voel de Liefde die ons draagt.

3 Februari: zondag van carnaval

Een vreemd weekend, deze zondag van carnaval, of beter nog van vastenavond. Het zijn immers de dagen voor het begin van de vastentijd. Wat een vreemd verschil: op zaterdagavond voorgaan in een feestende carnavalsviering in Den Hout en op zondag heel serieus preken over de bergrede van Jezus. Beiden heel verschillend, maar beiden inspirerend.

In Kluivenduikersgat (Den Hout) begint de carnaval met een viering in de kerk! We hebben zaterdag op passende wijze prins Kluif X en jeugdprins Joris ingezegend als voortrekkers van de Carrnaval. 

Zondagmorgen is de viering rond de evangelielezing van de bergrede (Mattheüs, 5,1-12) inderdaad een heel andere insteek. Op verzoek volgt hierbij mijn overweging uit deze dienst.

"Zojuist hebben we het eerste gedeelte gehoord van de bergrede van Jezus. Voor mij is de bergrede een van de sterkste redevoeringen die Jezus ooit gehouden heeft. Zeker ook omdat de bergrede de kern aangeeft van de ethische boodschap die Jezus ons voorhoudt: hoe staan christenen in het leven? Hoe handelen zij? Wat doe je om een goed christen te kunnen zijn?

Mattheüs, de evangelist, zet het meteen scherp in: "Toen Jezus al die mensenmassa's zag, ging hij de berg op..." In de streek waar Jezus rondtrekt en preekt, zijn helemaal geen hoge bergen, een paar heuvels misschien. Toch vertelt Mattheüs dat Jezus zijn toespraak hield vanaf een berg. Dat is zijn joodse manier van zeggen, om te laten zien dat er nu iets belangrijks gezegd gaat worden. Zoals Mozes, de grote historische leider van de joden, vanaf de berg Sinaï de thora, de tien geboden van God aan de mensen heeft gegeven, zo verkondigt Jezus de kern van zijn boodschap ook op een berg. Nu komt het, nu gaat Jezus het zeggen! Alle mensen hangen aan zijn mond.

En Jezus spreekt: 
"Zalig de armen van geest, want aan hen behoort het rijk Gods,
zalig die verdriet hebben, want zij worden getroost..."
Die toespraak slaat in als een bom. De mensen die het horen, raken geïnspireerd: ze geloven hem. Ze raken zo enthousiast dat er veel achter Jezus aangaan. De machthebbers worden bang voor de kracht van zijn boodschap en zullen hem oppakken en vermoorden. Wat maakt al deze mensen zo enthousiast? Welke boodschap heeft zo'n betekenis voor hen, en daarmee ook voor ons?

Het klinkt ons vertrouwd in de oren, we hebben het al zoveel keren gehoord. De ethische boodschap van Jezus, dat is de bergrede! Maar wees nou eerlijk: zo duidelijk zijn die zaligsprekingen niet. Vertaal ze eens naar onze tijd, naar ons dagelijks leven, dan lijken ze op geraaskal, onzin. Stel je maar eens voor dat iemand die aan de grond zit, beschaamd bij mij aanklopt omdat hij arm is, stel je voor dat ik zou antwoorden: beste mens, prijs je gelukkig! Want volgens het evangelie kiest God partij voor de armen...
Of stel je voor dat iemand die erg verdriet heeft bij mij langskomt om steun en troost; die troost je toch niet door te zeggen: beste mens, je zou je zalig moeten voelen, want God zal je troosten!
Als dat de kern van de boodschap van Jezus zou zijn, dan zou het inderdaad kloppen wat ze vaak zeggen: dat geloof de mensen dom en klein houdt, dat de kerk onrecht goed praat en altijd de kant van de sterken kiest.

Jezus bedoelt hier niet dat arme en ongelukkige mensen niet mogen klagen. Dat ze maar tevreden moeten zijn met hun lot en moeten leren leven met armoede en pijn. Als Jezus dat bedoeld zou hebben, dan hadden ze hem zeker uitgelachen en was er geen mens komen luisteren. Jezus bedoelt iets anders!

Jezus vervangt de tien geboden van Mozes niet door de acht zaligsprekingen. Hij is niet gekomen, zo zegt Hij zelf, om de oude wetten af te schaffen, maar om ze tot voltooiing te brengen, om de diepere betekenis ervan aan te geven. Jezus wil juist de diepere bedoeling van de wet duidelijk maken. De wet is er gemaakt voor de mensen, zegt hij, en de tien geboden van Mozes zijn bedoeld om mensen gelukkig te maken. De wet is er voor de mens, en niet omgekeerd! Wetgeving moet altijd een sociale dimensie hebben. De wet, de thora, moet een sociaal hart hebben.

Hij gaat zelfs verder. Jezus zet de dingen op zijn kop. Niet de machtigen zijn de maat voor de wet, niet de rijken zijn de standaard voor de samenleving, niet wie het goed hebben zijn het criterium voor het geluk. De boodschap van Jezus draait de dingen om. Hij  wil eerst met open oren luisteren naar hen die aan de onderkant van de samenleving leven, naar de armen, naar de zwakkeren, naar de slachtoffers.

En wat Jezus zegt klopt precies: soms zie ik op de televisie mensen die stikken van de armoe maar in al hun ellende toch nog levensvreugde uitstralen, terwijl wij ons bij de bakker druk maken of het brood wel vers is. Als je dan aan die schrijnende beelden ziet, mogen we ons wel schamen. 
En soms komen we mensen tegen die al heel hun leven ernstig ziek zijn, maar die toch een bewonderenswaardige levensmoed uitstralen. Dan is het terecht dat we ons schamen voor het gezeur over de kleine kwaaltjes waar we last van hebben.
En voortdurend zien we mensen die zich maar blijven inzetten voor vrede, gerechtigheid, een betere en schonere wereld. Dan mogen we ons best eens schamen voor onze gemakzucht en onverschilligheid.

Gelukkig dus dat ze er zijn, zulke vaak hele gewone, maar zalige mensen, die Jezus roemt.
Gelukkig zijn ze er, zalige mensen die in al hun bescheidenheid, en met al hun armoe en kleinheid, andere, rijke en vooraanstaande mensen beschamen en hun de ogen openen voor het echte geluk.

En al die goede, lieve, gekke, bescheiden en edelmoedige mensen, die zelden in de krant komen, die nauwelijks of niet gewaardeerd worden door degenen die het in onze wereld hebben gemaakt, zíj zijn het die de wereld redden.
God houdt van jullie, zegt Jezus, want God staat aan jullie kant.

Januari

Zoals u merkt wordt er momenteel wat minder hard gewerkt aan mijn website. Dat heeft helaas nog alles te maken met mijn gezondheid. Het gaat langzaamaan beter. 

17 Januari: De Dag van het Jodendom

In 2008 zal in katholiek Nederland voor het eerst een speciale Dag aan het Jodendom gewijd zijn. Dit initiatief is een logisch uitvloeisel van het beleid dat de bisschoppen in de afgelopen twaalf jaar gevoerd hebben. Bovendien is in bisschoppelijke documenten als 'Levend uit dezelfde wortel' (1995) en 'Levend met eenzelfde hoop' (1999) stilgestaan bij de verbondenheid met Israël en de betekenis die de ontmoeting tussen joden en katholieken kan hebben. Ook hebben Paus Johannes Paulus II en paus Benedictus XVI herhaaldelijk de speciale betekenis van het jodendom voor de Kerk onderstreept. Paus Johannes Paulus II sprak in 1986 zijn joodse gehoor in Rome zelfs aan met 'onze oudere broers'.

Website 'de Dag van het Jodendom' biedt veel artikelen, documenten en informatie over het Jodendom, en vooral over de relatie joden - christenen (katholieken).

11 Januari: Sambrosa slaapsap

Voor wie niet goed kan slapen, heb ik een prima tip. In de nachten dat de ischias-pijn  mij uit mijn slaap wil halen, gebruik ik een natuurlijk kruidenmiddel om te kunnen slapen: Sambrosa. Ik heb daar goede ervaringen mee. Het werd mij door een vriendin aanbevolen toen ik weken achtereen niet kon slapen en zelfs pijnstillers mij geen rust konden geven. 

Sambrosa sap wordt gemaakt uit de verschillende kruiden: haver, passiebloem, slaapmutsje, hop, meidoorn, maretak (!), quell stadon (?),  paardekastanje, vanille en honing. Het sap is ontwikkeld binnen de kruidenleer, een eeuwenoude methode waarbij men gebruikt maakt van heilzame kruiden of planten. Sambrosa is zeker geen slaapmiddel, maar het bevordert de slaapbereidheid en een gezonde nachtrust. Ongeveer drie kwartier voor het slapen gaan, neem ik een of anderhalve heelepel in. Ik kan er goed op slapen en word 's morgens niet wakker met een zwaar of loom gevoel. Heel wat bekenden hebben ook positieve ervaringen met dit slaapsap. Meer informatie en het sap is te bestellen op de website van easysleepplaza (domme naam trouwens). Verwacht er geen wonderen van, maar toch. En helpt het niet, het schaadt ook niet!

9 Januari gedichtje

In de oudste lagen van mijn ziel, 
waar hij van stenen is gemaakt, 
bloeit als een gaaf, ontkleurd fossiel 
de stenen bloem van uw gelaat.

Ik kan mij niet van u bevrijden, 
er bloeit niets in mijn steen dan gij. 
De oude weelden zijn voorbij 
maar niets kan mij meer van u scheiden.

M. Vasalis

Al enkele weken word ik dagelijks
prettig gekweld door dit gedichtje, 
dat bij ons op het kleinste kamertje hangt,
waar je zo lekker rustig lezen kunt.

6 Januari Drie Koningen - het licht tegemoet
(uit mijn overweging van de viering van Driekoningen:)

Drie koningen bezoeken ons elk jaar opnieuw. 
Kinderen, carnavalesk verkleed, met een ster in de hand, bellen aan bij de voordeur. Ze zingen enthousiast een drie-koningen-lied en ik beloon hen met een snoepje, mandarijn of geld. Prachtige folklore, maar het is  niet zo makkelijk om op het spoor te komen van de diepere betekenissen die liggen onder het verhaal van de koningen uit het Oosten.

Het evangelie van Mattheüs spreekt niet van koningen, ook niet van wijzen, maar van magiërs! Het gaat dus om magiërs, onderzoekers, zoekers. Wat waren dat voor mannen die op kraambezoek gingen bij Jozef en Maria? Het verhaal van de magiërs verwijst naar één van de belangrijkste oude godsdiensten uit het Midden Oosten: de leer van Zarathustra.
Volgens de geleerden is het christendom niet alleen voortgekomen uit het jodendom, maar heeft het ook haar wortels in de leer van Zarathustra. Misschien dat Mattheüs er ons nog aan wil herinneren, dat deze oude godsdienst aan de wieg heeft gestaan van het christendom.

Zarathustra, ofwel Zoroaster, is de grondlegger van de Perzische godsdienst, die nog steeds in de omgeving van Iran aanhangers heeft. Ook in India bij de Parsi’s vind je nog steeds een vorm van deze godsdienst. Freddie Mercury, de zanger van Queen, die bij de top 2000 van het oude jaar weer eens op nummer 1 eindigde was een Parsi en aanhanger van Zoroaster. Zijn verre voorouders waren uit Perzië gevlucht vanwege hun geloof.

Zoroaster leefde waarschijnlijk ongeveer 600 jaar voor Christus. Volgens hem waren er in beginsel twee goden. De ene voert de machten van het goede aan en de andere die van het kwaad. De mens moet in zijn leven een keuze maken tussen goed en kwaad, licht en duisternis. 
De leiders in de Perzische godsdienst heten magiërs. Zij waren priesters van Zoroaster. Op hun tempeltorens stookten zij vuren want licht en vuur waren symbolen voor de goede God. Misschien dat de lichtsymboliek in onze liturgie hieruit voortgekomen is. Opvallend is ook dat veel antieke kerken in het Midden Oosten gebouwd zijn op tempelresten van deze oude godsdienst. Vooral in de astrologie waren de volgelingen van Zarathustra erg ontwikkeld. Zij berekenden de banen van sterren en planeten. Hun visie heeft zeker invloed gehad op het christendom; tot bij de bij de Katharen in de Middeleeuwen duiken hun denkbeelden op.

De magiërs zijn zoekende mensen, op zoek naar spiritualiteit en naar God. Zij zijn het beeld van alle God-zoekers. Zij zongen geen liedjes, maar zij bestudeerden serieus heilige boeken en teksten. Zij stelden vragen: wat is de zin van het leven? Waar is God te vinden, en klopt het dat God op aarde te vinden is? Kun je God vinden door een heldere ster te volgen? Dat klinkt mysterieus voor ons, maar eigenlijk ook niet. Mensen lopen toch vaak ook achter sterren aan? Gelukssterren, horoscopen, stars, lichtpunten. Wij zijn allemaal een beetje zoekers die geloven dat het geluk uit de hemel valt. En zo gaat het verhaal van Mattheüs dus ook over ons.

Deze magiërs hebben vele, vele spirituele boeken gelezen. Tot zij ergens aan in de nachtelijke hemel een helder licht zien. Dat licht lonkte naar hen, nodigde uit om het te volgen. En zij zijn op weg gegaan: een lange reis. Zo is God: als wij met aandacht op zoek gaan, mogen we er zeker van zijn dat God ons een ster zal tonen, of op een andere manier zijn stem laat horen. Elke zoeker mag dit vertrouwen hebben: zoekt en ge zult vinden.

Het verhaal gaat verder: de zoekers klopten aan bij de officiële instanties, bij koning Herodes in Jeruzalem. Alle deskundigen, hogepriesters en schriftgeleerden, werden geraadpleegd. Daar viel volgens Mattheüs echter het licht uit; daar stopte de ster met schijnen, daar was het dus niet. De geleerden lazen wel uit de oude boeken, ze zegden wel mooie woorden over de koning die komen moest. Maar het eigenlijke wisten ze niet. Zo zijn geleerden vaak: met zoveel kennis en boekenwijsheid, maar de wijsheid van het leven, de kennis van Gods Licht kenden ze niet. En de magiërs wisten genoeg: in het paleis van Herodes is Gods licht niet te vinden. En toen de magiërs de deur van het paleis achter zich dicht sloegen was er weer dat heldere licht aan de hemel.

Naar Bethlehem dus, een eenvoudige plaats. En zie daar bleef de sterre stille staan. Als je zoekt naar zin, mag je dit oord niet voorbijgaan. .

Niet in een paleis, niet in een bibliotheek, niet in spirituele boeken, maar in de eenvoudige, menselijke omgeving van een stal, verwarmd door de os en de ezel, bij een moeder en een vader, in een pasgeboren kind, drong het bij de magiërs door: hier was het !
Nu ging hun hart open, nu kwamen ze aan, na een lange zoektocht.
Dit is alle reden om op je knieën te vallen: dit is waar elke zoekende mens voor buigt. Hier komt Gods licht je tegemoet!
Toen de magiërs dit beseften overviel hun een buitengewoon grote vreugde. En natuurlijk, de magiërs hadden geen zin meer om nog ooit naar Jeruzalem terug te keren. God is elders te vinden.

Inderdaad, de zoektocht naar God is een avontuur:
spannend, met momenten waarop het meezit
en momenten waarop je even de richting kwijt bent.
En we mogen erop vertrouwen:
het avontuur met God loopt goed af.
Het is goed dit aan het begin van een nieuw jaar in gedachten te houden.
Ik wens u voor dit nieuwe jaar
een spirituele zoektocht vol openheid en vertrouwen
en met buitengewoon grote vreugde!

(Adrie Lint)

3 Januari : "Wie is God?" 
is meest gebruikte zoekopdracht in Google in 2007

Vorig jaar werd via Google het meest gezocht naar God. Aldus het jaarverslag van Google Zeitgesit, die precies bijhoudt waar de populaire zoekmachine voor gebruik wordt. In de categorie "Wie is?" scoorde “Wie is God?” het hoogste. In de categorie ”Wat is?” stond "Wat is liefde?" op de eerste plaats. Het bevestigt nog eens hoe serieus internet ook gebruik wordt voor religieuze en pastorale vragen. 

1 Januari 2008

Ik wens u een
Gezegend Nieuwjaar!

De tijd ligt voor ons:
lang of kort
niemand weet.

Wat wordt de tijd, ons toegemeten?
Jagen en vlinderen achter alles aan,
met van alles mee?
Of leven in U met alle zoet en zuur.

Wat worden de dagen ons gegeven?
Verloren in de slommer van alledag,
ten onder gaan in wat ons overkomt?
Of rusten in U, hoe dan ook,
vertrouwen op U in lief en leed.

U God bid ik:
blijf de volle smaak van ons bestaan,
altijd open horizon van onze tijd:
Gij de Eeuwige die met ons gaat.
Amen

(Peer Verhoeven)

25 December: Zalig Kerstmis voor u!

In de kerstnacht hebben we ons laten inspireren door een muzikale kerstviering. Velen waren in de Mariakerk onder de indruk van de prachtige muziek en zang van de Thomas Cantorij. Samen met de dirigente Katinka Hoekstra heb ik het kerstoratorium Als appelbloesem in de winter bewerkt tot een viering met zang en muziek. Dit oratorium is van Marijke de Bruijne, met muziek van Anneke Plieger - van der Heide, Peter Rippen en Chris van Bruggen. Het is heus een indrukwekkende viering geworden, waar Katinka en ik erg tevreden over waren. Vooral omdat het stuk omgezet is tot een organische liturgische viering. 

Dit vond ik zelf een van de ontroerendste melodieën en teksten uit de kerstviering, helder gezongen door solisten en later door het koor. Het is de respons op de geboorte van het kind in de kribbe:

Verklangen dat blijft
Dat verlangen dat maar blijft
naar licht dat van nergens komt,
Dans van de sferen.
Liefde die jou omarmt,
gekend door het licht,
vrede die bij je blijft.
Dat verlangen dat maar blijft.

Ook de overweging die ik hield werd afgewisseld met drie korte zangstukken door solisten en parochiekoor. De overweging is een onderdeel uit het gehele viering en verwijst naar verschillende momenten uit de zang en gebeden. Als je de overweging afzonderlijk leest, zoals deze hieronder staat, kan het goed zijn dat de tekst wat te gedragen en minder vriendelijk overkomt dan tijdens de kerstviering.

Overweging in de kerstnacht  2007

Aarde in haar winterbaan (zang door solisten)
Aarde in haar winterbaan,
kort en klam en grijs de dag
komend uit en ingaand tot
- zonder einde of begin
de lange nacht.

Overweging (eerste deel)
Niet alleen midden in de winter, maar in elke lange nacht wordt licht geboren. Ergens vanuit de stilte, aan de grens van ons weten, komt Gods licht ons tegemoet. Zo kan God telkens in ons geboren worden wanneer we stil zijn, ons eenzaam weten en verloren voelen.
In vijf minuten stilte die we ons gunnen kan God ons ontmoeten. Want hoe zouden we God kunnen horen in het lawaai van onze gedachten? Hoe zouden we God kunnen ervaren tussen alle afspraken in onze overvolle agenda? Sla uw agenda eens dicht, neem de tijd, geef de volle aandacht en besef dat in iedere mens Gods licht ontspringt.
In het feest van Kerstmis vieren wij dat wij mensen diep verbonden zijn met God, zoals een kind met de navelstreng aan de moeder. Wij allemaal zijn van goddelijke oorsprong:kinderen van God. Wij mogen ons leven gaan in Gods licht.

Er is voedsel (zang door solisten)
Er is voedsel, overdaad.
Tijd van rust, van dankbaarheid.
Goeds om op terug te zien,
nieuw geluk dat komen gaat,
belofte blijft.

Overweging (tweede deel)
Als je goed kijkt in de ogen van een kind kun je nog de hemel zien, want het komt er nog maar net vandaan. Zo gebeurt bij de geboorte wat God ooit aan onze verre voorouders heeft beloofd: "Mensenlief, Ik hou van jullie, Ik blijf jullie nabij." De komst van dit kind is een teken van hoop en vrede. God die onder mensen woont: het hart van de hemel is het hart van de aarde.
Jezus, het kind in de kribbe, kijkt ons aan en wij weten: in de grond van ons bestaan is iedere mens weerloos als een kind. Zelfs een verhard mens wordt vertederd door de aanblik van een kind. 
En met de armpjes wijd uitgestrekt vraagt het kind om zorg en liefde: het wil gedragen worden. En meer dan ooit beseffen wij nu: zo is het met elke mens die wij ontmoeten. In ons hart weten wij dat iedere mens om liefde en vriendschap vraagt. En op de mooie momenten van ons leven
beantwoorden wij die vraag.
Precies dat heeft het kind van Nazareth ons geleerd toen hij groot en volwassen werd: mensen wees niet onverschillig voor elkaar. God heeft ons geschapen voor vrede en liefde en niet voor oorlog en geweld. Toen ze aan hem vroegen wat de voornaamste normen en waarden zijn in het leven, zei Jezus: "Heb je naaste lief, zoals je jezelf lief hebt en heb God lief met heel je hart." Dat is de kern van het ware mens-zijn. 
Het is onvoorstelbaar dat juist de geboorte van een kind de kiem van liefde in ons legt.

Weggeborgen (koorzang)
Weggeborgen, weg van licht
rust het zaad in zwarte grond,
tot het, sterk genoeg, ontkiemt,
niemand kent de juiste tijd
wanneer het komt.
Rustig door het donker gaan,
zoeken naar de kleinste vonk
die het duister hart verlicht,
die de wereld leefbaar maakt
en vrede komt.

Overweging (derde deel)
Het kind in de kribbe doet een appel op ons. Wat kunnen wij doen om de wereld leefbaar te maken, om de liefde van het kerstkind te beantwoorden? Hoe dragen wij de vrede uit? Moeten we de straat opgaan en actie voeren, ons verzetten tegen het geweld in het Midden Oosten? Van Afghanistan geen zoveelste Vietnam maken? We kunnen in ieder geval veel meer onze stem laten horen tegen het oorlogsgeweld op onze aarde.
Maar dat is misschien te grootschalig voor ons, te politiek beladen voor velen. We kunnen ook grootse kleine dingen doen: niet onverschillig worden, niet van ‘mijn tijd zal het wel duren' of ‘alleen kun je niet veel'. Maar respect in onze samenleving opbouwen, vooroordelen afbreken, niet discrimineren. Of heel eenvoudig: elkaar niet uit het oog verliezen, aandacht voor een ander hebben, je oefenen in naastenliefde, burenhulp, gastvrijheid. En tijd vrij maken voor dingen die echt van belang zijn.
En niet vergeten dat wij allemaal zo weerloos zijn als een kind, zomaar weg te vagen en afhankelijk van de liefde en zorg van een ander.
Misschien kan de geboorte van Jezus ons helpen om te blijven geloven in hoop en niet in wanhoop, in vrede en niet in geweld, in liefde en niet in haat, in het leven en niet in de dood.
Ja, zo wordt Christus in ons geboren.

(Adrie Lint)

12 December: Wim Eijk is nieuwe aartsbisschop

De huidige bisschop van Groningen, mgr. W. Eijk is benoemd tot aartsbisschop van Utrecht. Zijn benoeming lokt tegenstrijdige reacties uit. Bisschop van den Hende, oud kollega van Eijk, prijst hem als “een bestuurder met helder inzicht”. Kerkhistoricus Ton van Schaik ziet hem als een leider "die geleidelijk aan zijn rechtlijnige stempel gaat drukken op de kerkprovincie."
Opvallend is dat de nieuwe aartsbisschop niet de voorzitter wil zijn van de Nederlandse bisschoppenconferentie; ongebruikelijk in de Nederlandse traditie van de Rooms-katholieke kerk. Eijk zelf daarover: “Ik leg de prioriteit bij de persoonlijke kennismaking met de mensen in het aartsbisdom. Vervolgens wil ik mij richten op de problematiek van het aartsbisdom, met name op financieel gebied. Dat zal al mijn aandacht opeisen. Vandaar dat ik mij niet kandidaat stel voor het voorzitterschap van de Nederlandse bisschoppenconferentie. Dat betekent ook dat ik toch iets minder via de media zal communiceren. Wat dat aangaat ben ik misschien vrij restrictief.”

7 December:  www . koranenbijbel . nl

De IKON heeft een nieuw, interessante website gelanceerd. Verhalen uit de Bijbel en de Koran zijn samen verschenen op een website in het Nederlands, Engels en Arabisch. Initiatiefnemers IKON en Wereldomroep willen hiermee een dialoog bevorderen tussen christenen en moslims.

„We hadden de bijbel al van kaft tot kaft op internet staan en dachten: het zou mooi zijn om de koran erbij te zetten zodat belangstellenden op basis van thema’s kunnen vergelijken”, zegt Martin Fröberg, algemeen directeur van de IKON. Het plan om de site voor de rest van de wereld toegankelijk te maken kwam later. De Wereldomroep doet als seculiere organisatie mee omdat ze de discussie over de koran meer diepgang wil geven.

Via www.bijbelenkoran.nl kan iedereen de teksten van de twee heilige boeken met een zoekopdracht thematisch met elkaar vergelijken. (Bron: NRC)

Op de website is ook de volledige Koran vertaling van dr. F. Leemhuis online te lezen.

23 November - God in Gedichten

Voor mijn verjaardag kreeg ik van vrienden een prachtig boek: God in Gedichten. Met als ondertitel: De mooiste religieuze poëzie van de twintigste eeuw uit de Lage Landen. Een omvangrijke bloemlezing uitgekozen door Harry Gielen en Piet Thomas. Ik vind er ook veel voor mij onbekende religieuze poézie. Een tip dus om te geven voor elke Sint of Kerstman. Een voorbeeldje:

Er is iets in de dingen dat ontroert

Er is iets in de dingen dat ontroert:
het is de schoonheid niet der bloemen,
noch het glanzen van een blad, noch ´t roepen
van de roerdomp in de nacht. Het is
daarin, maar ook daarachter en daarboven
en daaronder, dieper in de grond, die
warm en geurig is als versgebakken brood.

Het zijn de sappen die onzichtbaar blijven,
diep in de wortels en het hart waarin het
leven roert. Het zijn de klanken en geluiden
die een kind kan horen als het zijn oor
te luistren legt dicht aan de grond. Het is
het trillen van de wingerdrank wanneer uw
hand haar aanraakt, en het beven van de
kever op het blad, dat groeit en zwelt.
Het is het dons der distelbloemen en de
pijn der wonden die uw vlees doorsplijt.
Het zijn de tekenen van Gods aanwezigheid.

Pieter G. Buckinx
(op pagina 34)
Ook te vinden op de website van Pieter Geert Buckinx Stichting.

14 November - Goed Nieuws
Moslims bidden in de kerk (Italië)

Priester Aldo Danieli in Paderno di Ponzano in de noordelijke regio Veneto, stelt moslims elke vrijdag in de gelegenheid elkaar in zijn kerk te onmoeten en er te bidden. Vrijwilligers van de parochie van Santa Maria Assunta vinden dat hun ontmoetingen met moslims hen in staat stellen 'om andere culturen te ontmoeten en om de muren van misverstand en intolerantie tussen verschillende culturen te slechten'. De ontmoetingen tussen beide bevolkingsgroepen worden georganiseerd door het Islamitische Centrum van Treviso. Er wonen 650 Noord-Afrikaanse immigranten op een bevolking van 9800 mensen in Paderno di Ponzano. (Bron: AD Kronos)

8 November - Nehelennia

Internet biedt een duizelingwekkende bron van informatie waar ik telkens weer versteld van sta. Vandaag in een kleine seconde kreeg ik de beschikking over informatie van vele religieuze en mythologische figuren en goden. Te vinden op de Encyclopedia Mythica. Met de passende dommeinnaam van pantheon.org. Voor wie in godsdienst en folklore is geïnteresseerd zeker een must. De website is onderverdeeld in zes regio's : Afrika, Amerika, Azië, Europa, Midden Oosten en Oceanië. Ook veel beeldmateriaal is bij de artikelen gevoegd.

Proef op de som! Zou de Encyclopedia Mythica weten wie Nehelenia was? Zij was voor mij de eerste Godin uit de vóór Romeinse tijd waar ik belangstelling voor kreeg. Waarschijnlijk een Keltische godin. Zij werd onder andere vereerd in onze provincie Zeeland. Vanuit mijn middelbare school zijn wij op bezoek geweest bij opgravingen in de Westerschelde, waar veel brokstukken van altaren voor Nehelenia gevonden zijn.  

En inderdaad  in de Encyclopedia Mythica is zelfs een zij het korte typering te vinden van de godin Nehelenia. Bent u nieuwgierig geworden naar haar? Bij Colijnsplaat op Noord Beveland is in 2004 een replica van een offertempel voor Nehelenia gebouwd. De Stichting monument Nehellenia verzorgt voorlichting en educatieve programma's rond deze onbekende godin. Meer informatie over de verering van Nehelennia onder andere op: Neeltje Jans of  Godin aan de Scheldemond.

6 November

Ik heb geen bijzondere openbaring
van Gods wil. Het is mijn vaste
overtuiging dat Hij zich dagelijks
aan ieder mens openbaart.
Maar wij sluiten onze oren voor die
stille stem.

Mahatma Gandhi

3 November  -  Hubertusdag

Vanmorgen krijgen we bij de koffie gewijde huubkes, ofwel hubertusbroodjes. Kleine broodjes, in de vorm van een kadetje. Met of zonder krentjes. Lekker, vanwege de speciale deegsmaak. Vanmorgen hoefde ik niet vroeg op om de broodjes te zegenen in de bakkerij. De pastoor van Baarle-Nassau had ze al in de hoofdbakkerij gewijd. Want huubkes horen gezegend te zijn met het water van de kerk. 

Vandaag is het de heilige dag van St. Hubertus. Eén van de volksgebruiken op deze dag zijn die kleine hubertusbroodjes. St. Hubertus zou prima passen in deze tijd. Als hij nu zou leven, zou hij waarschijnlijk meteen lijstduwer van de Partij voor de Dieren worden en de drijfjacht verbieden. Hubertus leefde rond 700 in Brabant en was een rijke edelman. Volgens een legende ging hij op Goede Vrijdag uit jagen. Hij vond het spoor van een reusachtig hert. Met pijl en boog wilde hij het afschieten en toen schrok de edelman want hij zag een brandend kruis tussen de hoorns van het hert. Hij knielde neer en een goddelijke stem sprak Hubertus toe en verbood hem te jagen. Van een jager werd hij een beschermer van dier en mens. 

Historisch klopt het verhaal helaas niet. Want het jachtverhaal is waarschijnlijk overgenomen van de martelaar St. Eustachius, de eigenlijke patroon van de jagers. Pas veel later is Hubertus de patroonheilige van de jagers geworden (misschien om zijn diervriendelijke trekken te neutraliseren?). Bijzonder is wel dat de historische Hubertus bisschop van Maastricht is geworden. Dat hij gehuwd was, was blijkbaar geen bezwaar om hem priester en bisschop te wijden. Al is jaren later aan zijn biografie toegevoegd dat zijn nog jonge vrouw stierf toen zij hun eerste kind kregen. Leuk geloof toch, dat Rooms Katholieke geloof, met al die huis-tuin-en-keuken gebruiken, normen en waarden.

2 November Allerzielen: Draag mij als een zegel op je hart

In de kerken van Thomas hebben we Allerzielen gevierd met dit treffende thema. Een tekst uit het Hooglied, vaak gebruikt bij een huwelijksviering. Het is ook een sprekende tekst voor het herdenken van onze dierbare gestorvenen.

Draag mij als een zegel op je hart,
als een zegel op je arm.
Sterk als de dood is de liefde,
beklemmend als het dodenrijk de hartstocht.
De liefde is een vlammend vuur, een laaiende vlam.
Zeeën kunnen haar niet doven,
rivieren spoelen haar niet weg. 
(Hooglied, 8,6-7 - NBV)

We hebben lichtjes aangestoken voor onze dierbare doden. Deze indringende viering hebben we geëindigd met de volgende zegenwens:

In het opkomen van de zon en in haar ondergaan
gedenken wij hen.
In de gure wind en de kilte van de winter
gedenken wij hen.
In de bloesem en het nieuwe leven van de lente
gedenken wij hen.
In de drukkende warmte van de zomer
gedenken wij hen.
In het ruisen van de bomen en de pracht van de herfst
gedenken wij hen.
Wanneer wij stil zijn en in onszelf gekeerd
gedenken wij hen.
Wanneer wij vreugde voelen die we willen delen
gedenken wij hen.
Wanneer wij vermoeid zijn en behoefte hebben aan sterkte
gedenken wij hen.
Wanneer wij ons dankbaar weten voor hun liefde en vriendschap
gedenken wij hen.

Zolang wij leven, zullen ook zij leven.
Want zij zijn nu een stuk van onszelf,
dat we meedragen als een zegel op ons hart...

2 November - Allerzielen

Allerzielen (2 november) en Allerheiligen (1 november) horen van oudsher bij elkaar. Met Allerzielen denken katholieken nog meer dan anders terug aan hun dierbare gestorvenen. In de kerk wordt een speciale viering gehouden waar voor de overledenen een kaarsje wordt aangestoken. Men bezoekt het kerkhof. Thuis worden ook vaak kaarsjes aangestoken bij een foto van de overledene of bij een kruisje. Om zo de doden niet te vergeten en voor hen te bidden.

Het gebruik om gestorvenen te herdenken stamt al uit het begin van de christelijke tijd. Voor christenen hoorde de dood bij het leven. Het leven stopte immers niet bij de dood. Christenen zochten daarom hun doden op en hielden regelmatig vieringen op het kerkhof. Brood en wijn werden gedeeld op de plaats waar de doden begraven waren.

Ook de Germanen herdachten hun doden in het najaar, in de herfsttijd als het blad valt. Waarschijnlijk werden er offers gebracht, mede uit angst voor de doden. Want men geloofde dat de zielen van de doden nog lange tijd konden blijven rondzwerven rond de vroegere woning. Daarom werden woningen afgesloten voor de dode zielen of wilde men ze verdrijven met veel kabaal (misschien vandaar ook het luiden van de klokken?).

Eind tiende eeuw stelde de abt van Cluny voor om jaarlijks een vaste dag te nemen waarop de doden herdacht konden worden. De abt gaf aan alle Benictijnerkloosters de opdracht om in de nacht van 1 op 2 november de doodsklok te luiden en op 2 november een mis op te dragen voor de gestorvenen die nog in het vagevuur verbleven. Dit gebruik was in de Middeleeuwen wijd verbreid. Men geloofde immers in die tijd dat de gestorven mensen eerst in het vagevuur terecht kwamen, vóór zij bij God in de hemel konden komen. In het vagevuur moesten de zielen eerst nog van zonde gezuiverd worden. De duivel en de zondige mensen die niet gezuiverd konden worden moesten in de eeuwige hel verblijven, een plaats waaruit ontsnapping niet mogelijk is. Gelovigen konden de zielen in het vagevuur helpen en het verblijf daar verkorten, door voor hen te bidden en te offeren.

De Rooms Katholieke kerk viert Allerzielen nog steeds met klokgelui en met vieringen waarin de doden herdacht worden en daarmee de overwinning van het leven op de dood.

Volgens het volksgeloof kan men op 2 november de gestorven zielen herkennen in de ochtendnevel die over de velden hangt. Wasgoed kun je dan maar beter niet op het gras te bleken leggen, want dan stappen ze erop...

1 November - Allerheiligen

Op 1 november vieren katholieken, protestanten en anglicanen Allerheiligen. In veel landen waaronder België is het dan een vrije dag. In Nederland wordt het feest ook in de kerken minder gevierd. Het feest van Allerheiligen viert de nagedachtenis aan alle heiligen en martelaren. Met Allerheiligen denken we aan al die heilige vrouwen en mannen die een voorbeeld voor ons kunnen zijn. Persoonlijk sta ik op deze dag stil bij die heiligen die voor mij van bijzondere betekenis zijn.

Evenals andere wereldgodsdiensten kent het Christendom ook martelaars. Al vanaf het begin, in de eerste eeuwen van het Romeinse Rijk werden veel christenen vervolgd, gemarteld en vermoord vanwege hun geloof. Deze martelaars worden als heiligen vereerd. In de Romeinse tijd waren de vervolgingen zo groot en er waren zo veel martelaren, dat zij niet allemaal op hun eigen sterfdag herdacht konden worden. Naast zovele christenen die anoniem werden vermoord. Daarom stelde paus Bonifatius VI (608-615) voor om hen allemaal op één dag te herdenken: Allermartelarendag op 13 mei. In de stad Rome was het de gewoonte om de beenderen van de martelaars over te brengen naar het Pantheon, van oudsher een Romeinse tempel toegewijd aan alle goden. De tempel van het Pantheon werd omgedoopt in een kerk ter ere van Maria en van alle martelaren. 

Paus Gregorius III veranderde in 732 het martelarenfeest in Allerheiligen. Om niet alleen de martelaren te herdenken, maar ook bijzondere gelovigen die door hun leven een bijzonder getuigenis hebben afgelegd van hun geloof. In 844 veranderde paus Gregorius IV de datum naar 1 november. Deze datum werd gekozen omdat dan volgens de regel van Benedictus de winter begint.

In de Middeleeuwen ontstond de gewoonte om op Allerheiligen 's nachts lichtjes aan te steken op kerkhoven. De lichtjes zouden de gestorven zielen helpen om de weg te vinden naar Gods hemel. In sommige plaatsen is het nog steeds een volksgebruik om met Allerheiligen vuren aan te steken. Ook zijn er in sommige steden processies ter ere van Allerheiligen. Of worden er bloemen (vooral chrysanten) op de graven van gestorven dierbaren gelegd.

In een katholieke kerk zie je veel beelden van heiligen. Maar is het u opgevallen dat er iets vreemds met die beelden is? Al die heiligen kijken zo hemels uit hun ogen. Het is net alsof ze een beetje doorzichtig zijn. Dat is expres zo! Want heiligen zijn transparant. Je moet door hen heen kijken. Heiligen geven ons als het ware de ogen waarmee wij naar ons eigen leven, naar onze eigen samenleving kunnen kijken. Heiligen verwijzen naar de oorspronkelijke bedoeling van het christendom. Door hun manier van leven laten heiligen opnieuw zien hoe het leven bedoeld is. Heiligen geven het voorbeeld. En door hun voorbeeld kunnen zij ons helpen om onze eigen weg te vinden in ons leven.

In de RK Kerk spreken we wel van de gemeenschap van de heiligen. Daarmee wordt bedoeld dat alle christenen behoren tot de kring van heiligen. De levende gemeenschap zijn de christenen die zich inzetten om de liefdesboodschap van Christus uit te dragen. En de overleden christenen horen bij de kring van heiligen die in Gods Licht zijn.

31 Oktober: bisschop van de Hende 
nu echt de nieuwe bisschop van Breda!

Na het middaguur, zoals gebruikelijk bij de officiële verklaringen vanuit het Vaticaan, is Hans van de Hende officieel de nieuwe bisschop van Breda geworden. Dat betekent dus ook dat de paus het ontslag van zijn voorganger bisschop Muskens heeft aanvaard. Zoals bekend is onze nieuwe bisschop al enige tijd bisschop coadjutor van Breda. Hij heeft zich dus al danig kunnen inwerken in het bisdom Breda. Op 1 december zal deze wisseling van de wacht officieel gevierd worden in een feestelijke eucharistieviering in de Sint-Antoniuskathedraal van Breda. Vanuit deze plek wens ik hem toe dat hij een inspirerende leider voor ons bisdom mag zijn. Hij zal de tiende bisschop van Breda zijn.

Tevens betekent dit het afscheid van een markante bisschop in Nederland. Bisschop Muskens was een bekende persoonlijkheid in de Nederlandse samenleving. Zijn betekenis was mijns inziens erg groot op het vlak van het maatschappelijke en poltieke debat. Zijn inzet tegen de armoede in Nederland en zijn sympathie voor de moslims en de islam hebben veel mensen op een goed spoor gezet. 

Goed voor ons bisdom is ook dat vicaris-generaal Schoenmakers nog enige tijd de nieuwe bisschop terzijde zal staan. Hij is opnieuw benoemd tot vicaris-generaal. Zijn deskundigheid en betrokkenheid hoeven wij dus niet te missen!

26 Oktober - Website Dominicanen vernieuwd

Moge God de Vader ons zegenen
moge God de Zoon ons heel maken
moge de Heilige Geest ons verlichten
en ons ogen geven om mee te zien
oren om mee te horen
en handen om Gods werk mee te doen
voeten om mee te lopen
en een mond om woorden van verlossing te preken
en moge de engel van de vrede over ons waken
en ons tenslotte leiden door Gods genade
tot in het eeuwig koninkrijk
Amen

(Dominicaanse zegenwens)

De voorbije maanden werd de website van de Nederlandse dominicanen (www.dominicanen.nl) grondig vernieuwd. Op de website is niet alleen veel informatie over de Domincanen te vinden, maar ook veel teksten voor gebeden, preken, bezinning, e.d. Zeer de moeite waard!

26 Oktober - Collega pastor gezocht

Gisteren werd officieel door de bisschop de vacature gesteld voor een nieuwe pastorale beroepskracht voor Oosterhout. Die naast pastorale taken in het ‘Thomasprofiel’ geloof en cultuur verder ontwikkelt. Voor meer informatie kijk op de website van het bisdom Breda. Het is goed dat na het weggaan van Franck Ploum nu de vacature voor een nieuwe beroepskracht is gesteld. Als je belangstelling hebt, neem contact op met deken Wiel Wiertz.

22 - 23 Oktober
Zwarte dag voor Amando-museum

Onvoorstelbaar dat in zo'n korte tijd het Armando museum in Amersfoort afbrandt. Grote Indruk wekkende beelden op televisie van de brandende kerktoren van de Elleboogkerk, waarin het museum in gehuisvest was. Hoe kan zo'n museum zo snel afbranden, vraag ik me dan af.

Zonde wanneer kunst voor altijd verloren gaat...
En zeker ook alle spullen uit het persoonlijk archief van de schilder Armando.

Hiernaast één van de belangrijkste werken die verwoest zijn: bos van Luc Tuymans, dat het Armando museum tijdelijk onder haar dak had. Het doek geldt als een sleutelwerk uit de verzameling van het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (Gent). 

<< naar vorige maand